Back

ⓘ Dendrohronologija – datiranje godovima, godiranje – je nauka koja primjenjuje naučni metod datiranja na osnovu prstenova na poprečnom presjeku stabla za tačno o ..



                                               

Sekundarni rast

Sekundarni rast – u botanici – je rezultat diobe ćelija u kambiju ili bočnih meristem, a koji uzrokuje debljanje stabljike i korijena, dok je primarni rast onaj koji je rezultat ćelijskih dioba na vrhovima stabljika i korijena, uzrokujući njihovo izduživanje i stvara primarno tkivo. Sekundarni rast pojavljuje se u većini sjemenjača, ali ga obično nema kod monokotiledona. Ako imaju sekundarni rast, razlikuje se od tipskog uzorka ostalih sjemenjača. Formiranje sekundarnih vaskularnih tkiva iz kambija karakteristična je osobenost dikotiledona i golosjemenjača. Kod odredenih monokotiledona, va ...

                                               

Geohronologija

Geohronologija je nauka koja odreduje starost stijena i sedimenata, fosila, uz primjenu oznaka koje su primjerene odgovarajućem području nauke o Zemlji. Apsolutna geohronologija se može uspostaviti proučavanjem radioaktivnih izotopa, dok relativna geohronologija pruža neke druge alate kao što su paleomagnetizam stabilni izotopi i drugi hemijski, biološki i ostali pokazatelji. Kombinacijom više geohronoloških pokazatelja može poboljšati preciznost procesuirajućeg datiranja. Primjena geohronologije se razlikuje od biostratigrafije, što je nauka o sistematizaciji sedimentnih stijena na poznat ...

                                               

Herbhronologija

Herbohronologija ili herbhronologija je nauka koja počiva na analizi godišnjih prstenova rasta u sekundarnom korijenu ksilema u trajnica zeljastih biljaka. Dok lišće i stabljike višegodišnjih biljaka odumiru na kraju vegetacijske sezone, korijen često ostaje dugi niz godina ili čak čitav život. Višegodišnje biljne vrste koje pripadaju grupi dikotiledone (poznata je trajnice forbija koja se odlikuje sekundarnim rastom, što se ispoljava kao novi prsten rasta, koji se svake godine dodaje u trajne korijene. Oko dvije trećine svih višegodišnjih dvokotiledonih biljnih vrsta sa postojanim korijen ...

Dendrohronologija
                                     

ⓘ Dendrohronologija

Dendrohronologija – datiranje godovima, "godiranje" – je nauka koja primjenjuje naučni metod datiranja na osnovu prstenova na poprečnom presjeku stabla za tačno odredivanje u kojo su se godini formirali. Kao i njihovo datiranje ono može dati podatke za dendroklimatologiju, odnosno proučavanje klime i atmosferskih prilika tokom različitih perioda u historiji posmatranog drveta.

Dendrohronologija je korisna za odredivanje precizne starosti uzoraka, posebno onih koji su prekasni za radiokarbonsko datiranje, koji uvijek daju raspon, a ne tačan datum, da bi bili sasvim tačni. Medutim, za precizno datiranje smrti stabla potreban je potpuni uzorak do ivice, koji većina obrezane grade neće pružiti. Takoder daje podatke o vremenu zbivanja i stopama promjena u okruženju najizraženije klime, a takoder i u drvu koje nalazimo u arheologiji ili umjetničkim i arhitektonskim djelima, poput starih ploča za slikanje. Upotrebljava se i kao provjera u dariranje radiougljikom koji služi za kalibriranje dobi ugljikovodika.

Apsolutno datiranje, odnosno odredivanje tačnih hronoloških podataka o objektu ili grupi objekata bilo je moguće tek početka 20. stoljeća kada su pronadene različite metode pomoću kojih se to moglo utvrditi. Tako je ostvaren egzaktan hronološki pristup arheološkim ostacima, koji je uticao na povećan interes, ne samo arheologa, već i naučne zajednice uopće, da je od fragmenata prošlosti moguće napraviti cjelinu. Razvoj ovih metoda takoder je povezao arheologiju s drugim naukama, psebno sa biologijom i geofizikom i geologijom, čija su se dostignuća počela uveliko primenjivati u razvoju novih naučnih protokola.

Pored radiokarbonskog datiranja koji je najpoznatiji i u popularnom komuniciranju, jedan od najvažnijih metoda posigurno je dendroarheološki.

                                     

1. Historija

Procjena starosti stabala na osnovu linija na njihovom poprečnom presjeku, nije bila strana ni u antičko doba. Medutim, apsolutno datiranje, odnosno odredivanje preciznijih hronoloških relacija medu proučavanim objektima, bilo je moguće tek početkom 20. stoljeća, kada su pronadene razne geohemijske, geofizičke i paleontološke metode pomoću kojih se to moglo utvrditi. Bio je to značajan prodor u arheologiju bliže i daleke prošlosti, koji je poveća0 interesovanje, ne samo arheologa, već i šire naučne zajednice.

Razvoj ovih metoda je, takoder, povezao je arheologiju sa drugim naukama, pre svega sa "biologijom i fizikom, čija su saznanja i dostignuća uveliko primjenjivana u konstituiranju novih naučnih procedura. Pored radiokarbonskog datiranja, koje je najpoznatije u laičkim krugovima, jedna od najvažnijih metoda svakako je i dendroarheološko datirnje.

Dendrohronologija nauka koja koristi analizu godova na drvetu da bi se uspostavila hronologija. Ovaj metod otkrio je A. E. Douglass Andrew Ellicott Douglass, astronom koji je istraživao cikluse sunčevih mrlja prateći klimatske faktore, koji se odražavaju u rastu drveta. Godovi su dotad korišteni za utvrdivanje starosti drveta, ali on ih je upotrebio za nova saznanja. Vjerovao je da sunčeve mrlje utiču na klimu, pa tako i na godišnji prirast izražen u godovima. Zatim otkrio da priraštaj godova zavisi od godišnje količine padavina. Ova variranja u rastu su regionalna, što znači da sve drveće iste vrste i u istom regionu pokazuje sličan relativni prirast tokom jedne godine. Zahvaljujući tome što postoje razlike u širini godova, moguće je uočiti i odredene obrasce, koji se, kad se protumače, mogu korelirati sa starijim stablima iste vrste, pa se hronologija može širiti sve dalje i dalje u dublju prošlost. Daglas je istraživao na jugozapadu Sjedinjenih Država, od 1901. godine, posmatrajući lokalna stabla borova. Uspio je uspostaviti 450-godišnju hronologiju variranja godova. Ubrzo mu se pridružio Klark Visler, antropolog koji je proučavao indijanska plemena. Prepoznao je potencijal ovog metoda za primjenu u arheološkim istraživanjima. Na osnovu dijelova drveta pronadenih na arheološkim nalazištima, uspjeli su da prošire domete hronologiju za 1000 godina unazad.

Kada su spoznali i značaj ove tehnike utvrdivanja tačnih kalendarsko-godišnjih datiranja, ubrzo su je prihvatili i drugi geolozi, klimatolozi i arheolozi, pa je sada na jugozapadu SAD-a uspostavljena hronologija dogadaja do 332. godine p. n. e. Kada je široko prihvaćena u naučnoj zajednici, dendrohronologija se proširila i na druge zemlje. Sada postoji medunarodna baza godova, koja obuhvata hronologije iz 21 države.

                                     

2. Potencijalni izvori grešaka

Po Banisteru, moguće greške pri dendrohronoloskom datiranju, svode se na četiri tipa:

  • Greška obrnute prirode nastaje kada se na osnovu pronadenih predmeta odreduje datum nastanka cijele gradevinske strukture.
  • Kada se na osnovu greda, zaključuje o porijeklu artefakata pronadenih u nekoj prostoriji, može doći do greške – datumi porijekla ne moraju nužno biti isti.
  • Najveći problem jesu ponovljeno upotrebljena stabla.
  • Jedan od problema odnosi se za interpretaciju spoljašnjih prstenova. Datum koji se pripisuje uzorku drveta je datum poslednjeg prstena, jer je to datum kada je stablo posječeno. Medutim, obično upravo ti prstenovi nedostaju.
  • Slična tome je i greška koja nastaje prilikom renoviranja ili remodeliranja starih soba ili naselja.
                                     

3. Bibliografija

  • Michels J. 1973 Dating methods in archaeology, Academic Press Inc., U.S.
  • Lori Martinez 1996 Useful Tree Species for Tree-Ring Dating
  • Fairbanks Richard Radiocarbon Calibration
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →